De robuuste Schermermolen behoort tot het type achtkante binnenkruier. Dit wil zeggen dat de romp of het molenlijf¹ is opgebouwd uit acht zware houten stijlen² onderling verbonden door een constructie van legeringsbalken³, korbelen⁴ en kruisbalken⁵.

De stijlen zijn aan de bovenzijde samengevoegd tot een ringvormig draagvlak het boventafelement⁶, waarop door middel van een rolring⁷ met 52 iepenhouten rollen de molenkap⁸ rondgedraaid kan worden.

De molenkap zowel als het molenlijf zijn tegen weersinvloeden beschermd door een bekleding van riet¹¹ en geteerde planken¹².

De molen is geplaatst op een gemetselde fundering¹³ waarin de vijzel¹⁴ en de waterloop¹⁵ zijn ondergebracht. De fundering rust weer op een groot aantal heipalen¹⁶.

Het 'gaande werk' van de molen bestaat uit het wiekenkruis bevestigd aan de boven-as17 met het boven-wiel¹⁸. Deze 8.000 kg zware combinatie rust op twee arduinstenen lagers opgenomen in de kapconstructie.

Het remmechanisme of de 'vang'¹⁹ is eveneens in de kap ondergebracht. Deze vrij simpele, maar doeltreffende installatie bestaat uit een stalen klemband, gevoerd met houten blokken, welke met enige speling rond het boven-wiel is aangebracht.

Door middel van een met stenen verzwaarde hefboom: de vangbalk²⁰, kan de klemband met grote kracht rond het boven-wiel worden geknepen waardoor de beweging wordt afgeremd en tenslotte gestopt. Dit remsysteem kan van buiten op de begane grond worden bediend door middel van de vangstok en het vangtouw²¹.

Het boven-wiel drijft (met houten pennen en kammen) de spil²² aan, die op zijn beurt de rondgaande beweging weer overbrengt op het water-wiel²³ met water-as²⁴ waaraan de vijzel is bevestigd.

Het water wordt door de vijzel tot een hoogte van circa 120 cm opgevoerd. De wachtdeur²⁵ en de constructie van de waterloop beletten het water terug te stromen.

Bij een redelijke wind verplaatst de molen circa 60 m³ per minuut!